– Dette er ikkje trygg styring. Det er skeiv prioritering. Regjeringa skrotar kysten for vekslepengar, seier Elisabeth Hatlenes, leiar i innsatsgruppa for Stad skipstunnel.
Prosjektet har ei styringsramme på om lag 8 milliardar kroner, inkludert moms. Fordelt over byggjetida på fem år utgjer det om lag 1,6 milliardar kroner årleg.
– Det verkar som om regjeringa manglar ei grunnleggjande forståing for kva som faktisk driv norsk verdiskaping: kysten, eksportindustrien og dei små og mellomstore bedriftene med globale marknader. Desse treng infrastruktur for å halde fram, seier Hatlenes.
Ho viser til at Nordvestlandet, der Stad ligg, er den mest lønsame delen av landet med høgast eksport per sysselsett.
– Det har Noreg råd til dersom vi meiner alvor med både nullvisjonen på sjøen og verdiskapinga langs kysten. Dette er ikkje der norsk økonomi knekk. Det er der regjeringa vel å trekkje grensa for kva kysten er verd, seier Hatlenes.
Innsatsgruppa meiner regjeringa bommar når Stad skipstunnel blir sett på som eit ulønsamt distriktsprosjekt.
– Stad skipstunnel er ikkje eit lokalt prestisjeprosjekt. For sjøfart, fiskeri og havbruk er Stad ein flaskehals i ei av dei viktigaste verdiskapingsaksane i Noreg. Når vêr og risiko gjer transport uforutsigbar, påverkar det heile verdikjeder – frå produksjon til eksport, seier Britt Giske Andersen frå Maritimt Forum Nordvest, som òg er med i innsatsgruppa.
Ho meiner at spørsmålet ikkje berre er om tunnelen er lønnsam etter snevre nytteberekningar. Spørsmålet er kva det kostar å la vere.
– Når analysane i liten grad verdset tryggleik, eksport, operasjonell risiko og sårbarheit i forsyningslinjer, blir kystinfrastrukturen systematisk undervurdert, seier Andersen.
Historia viser at analysar av nytteverdi kan bomme kraftig for infrastruktur på Nordvestlandet.
– Vi har sett dette før. Eiksundsambandet vart også vurdert som samfunnsøkonomisk ulønsamt før bygging. I ettertid blei trafikken langt høgare enn venta, bompengane kunne fjernast tidlegare enn føresett, og sambandet bidrog til å skape ein større bu- og arbeidsregion. Spørsmålet vi må stille no, er om vi er i ferd med å gjenta dei same systematiske undervurderingane av kva infrastruktur i vår region kan utløyse, seier Hatlenes.
Innsatsgruppa ber no Stortinget rette opp regjeringa sitt forslag i behandlinga av revidert nasjonalbudsjett.
Kravet er konkret:
- 100 millionar kroner i revidert nasjonalbudsjett for 2026.
- Ei tydeleg bestilling om at Stad skipstunnel blir ført vidare i statsbudsjettet frå 2027.
- Eit grunnlag som gjer at Kystverket kan inngå kontrakt før vedståingsfristen går ut i august.
– No må parti som meiner alvor med kyst, beredskap og verdiskaping setje hardt mot hardt. Det gjeld særleg partia regjeringa er avhengig av for fleirtal, seier Andersen.
