Ulukker og risiko på Stadhavet

Når naturkreftene får konsekvensar

Stadhavet har gjennom lang tid vore åstad for mange ulukker, nestenulukker og alvorlege hendingar til sjøs. Både fiskefartøy, lasteskip, passasjerskip og fritidsbåtar har blitt råka.

Dette er ikkje enkeltståande hendingar, men eit mønster som går igjen over tid.

Mange hendingar og små marginar

Kartleggingar viser eit høgt tal alvorlege hendingar.

Fartøy har fleire gonger vore berre sekund og minutt frå forlis. I fleire tilfelle har utfallet vore avhengig av flaks, erfaring eller at hjelp var i nærleiken.

Nestenulukker er spesielt viktige. Dei viser kor lite som skal til før ei hending utviklar seg til ei stor ulukke.

Når fleire faktorar treff samtidig

Ulukker på Stadhavet har ofte samansette årsaker.

Brå brottsjø og uventa bølgjemønster kan oppstå raskt. Samtidig kan fartøy miste manøvreringsevna, til dømes ved maskinstans eller blackout. Last kan forskyve seg i grov sjø, og i tronge leier nær land er handlingsrommet lite.

Når fleire av desse faktorane opptrer samtidig, aukar risikoen kraftig.

Kort veg til kritisk situasjon

Når eit fartøy først får problem på Stadhavet, utviklar situasjonen seg raskt.

Det kan vere berre få minutt før grunnstøyting. Det er ofte ikkje tid til å etablere slep eller sikre anker. Konsekvensane kan bli alvorlege for både liv og miljø.

Dette gjer Stadhavet til eit av dei mest krevjande havområda langs kysten.

Avhengig av tilfeldigheiter

Mange fartøy har blitt berga, men ofte fordi forholda låg til rette akkurat då.

Andre fartøy kan ha vore i nærleiken. Redningsressursar kan ha nådd fram i tide. Mannskap kan ha hatt høg kompetanse.

Dette viser ei klar sårbarheit. Tryggleiken er i stor grad avhengig av tilfeldigheiter, ikkje av robuste og førebyggjande system.